Sławni luchadorzy i legendy meksykańskiego wrestlingu

Moja pierwsza noc w Arena México pachniała stęchłym piwem Corona, sokiem z limonki i spaloną papryczką z ulicznego wózka. Za bilet na niższe miejsca zapłaciłem około 280 peso od kobiety z pozłacanymi zębami, zupełnie nieprzygotowany na huk, który miał zaraz uderzyć mi w uszy. W ciągu dziesięciu minut mężczyzna w srebrnym płaszczu odbił się od górnego narożnika ringu i wylądował plecami w pierwszym rzędzie, omal nie miażdżąc starszego sprzedawcy prażonych bobów. Tak rozpoczęła się moja przygoda ze światem sławnych meksykańskich wrestlerów, a przez ostatnią dekadę śledziłem ich pojedynki w gminnych salach gimnastycznych, lepkich salach widowiskowych i zakurzonych lokalnych arenach rozsianych po całym Meksyku.

Lucha libre to nie tylko meksykański wrestling z mniejszymi zawodnikami i widowiskowymi akrobacjami. To autentyczna mitologia klasy robotniczej, ukształtowana przez dziewięćdziesiąt lat w gęsty teatr społeczny dobra przeciw złu. Ci, którzy wkraczają do kolorowych ringów, dźwigają niemal religijne brzemię. Noszenie maski publicznie bez ujawniania prawdziwej tożsamości wymaga poziomu zaangażowania na całe życie, którego większość zachodnich sportowców nigdy nie zdołałaby pojąć. Aby zrozumieć meksykańską kulturę, trzeba przyjrzeć się tym maskowanym postaciom, które stały się bohaterami ludowymi, ikonami kinowymi i narodowymi świętymi.

Trójca Święta: El Santo, Blue Demon i Mil Máscaras

Nie sposób mówić o legendach lucha libre bez rozpoczęcia od Rodolfo Guzmána Huerty. W 1942 roku, po walkach pod zapomnianymi pseudonimami jak Rudy Guzmán czy El Hombre Rojo, włożył on prostą srebrną maskę zrobioną ze skóry wieprzowej i przyjął imię El Santo. To na zawsze odmieniło meksykańską kulturę popularną. Santo nie był zwykłym sławnym luchadorem – był niepowstrzymaną siłą sprawiedliwości. W czterdziestoletniej karierze wystąpił w 52 filmach, w których walczył z Drakulą, Wilkołakiem, marsjańskimi najeźdźcami i szalonymi naukowcami, zawsze pojawiając się na ekranie w srebrnej masce, marynarce i skórzanych rękawicach.

Był tak oddany swojej tajnej tożsamości, że nosił maskę wszędzie. Wyrzeźbił w niej specjalną szczelinę, by móc jeść zupę w restauracjach, i podróżował osobnymi samolotami niż jego drużyna wrestlerska, aby urzędnicy imigracyjni nie widzieli jego odkrytej twarzy w ich towarzystwie. Maskę odsłonił tylko raz, częściowo, podczas live’owego odcinka talk-show Contrapunto pod koniec stycznia 1984 roku. Podciągnął dolną część maski na tyle, by odsłonić twarz starego dziadka. Dziesięć dni później zmarł na atak serca. Zgodnie z jego wolą został pochowany w srebrnej masce.

Następny był Blue Demon. Alejandro Muñoz Moreno był największym przeciwnikiem i wiecznym antagonistą Santo. Podczas gdy Santo jawił się jako promieniujący anioł ubogich, Blue Demon był pragmatycznym przedstawicielem klasy robotniczej. Ich prawdziwa rywalizacja była autentyczna i gorzka, sięgająca historycznego pojedynku z 1953 roku, w którym Demon pokonał Santo w dwóch kolejnych upadkach na arenie Coliseo. Współpracowali przy filmach, ale rzadko spotykali się poza planem. Demon dysponował surowym, niszczycielskim stylem walki w parterze, który zaskarbił mu szacunek fanów uważających Santo za zbyt teatralnego.

Trzecim filarem jest Mil Máscaras, Człowiek Tysiąca Masek. Urodzony w San Luis Potosí, wprowadził meksykańską lucha libre na międzynarodowe ekrany telewizyjne, odbywając tournée po Japonii i Stanach Zjednoczonych w latach 60. i 70. XX wieku. Nigdy nie stracił maski, rzadko pozwalał przeciwnikom zwyciężyć czysto, a jego ego było legendarne w szatniach. Mimo to jego fizyczna prezencja i olśniewająca garderoba z wymiennymi kapturami otworzyły drzwi dla każdego latynoskiego wrestlera, który później podążył za nim za granicę.

Starzy meksykańscy wrestlerzy, którzy zbudowali nowoczesny ring

Współcześni fani wrestlingu często zapominają, że jeszcze zanim salta w tył i latające moonsaulty stały się normą, lucha libre było brutalnym, łamiącym kości biznesem. Salvador Lutteroth założył Empresa Mexicana de Lucha Libre w 1933 roku, tworząc krajową arenę, która wymagała wrestlerów z prawdziwymi umiejętnościami w poddawaniu. Jednym z najtwardszych mężczyzn, którzy kiedykolwiek owijali swoje pięści, był Cavernario Galindo. Z postrzępionymi zębami, dzikimi włosami i bliznami na twarzy, które zdobył w ulicznych bijatykach, perfekcyjnie wcielał się w rolę barbarzyńcy. Podczas wywiadów gryzł surowe mięso i dusił przeciwników, aż tracili przytomność.

Gory Guerrero był przeciwieństwem. Był mistrzem techniki, który wymyślił ruchy, na których do dziś polegają wszystkie nowoczesne federacje, w tym Gory Special i Chwyt Wielbłąda, który później przekazał Santo. Guerrero emanował przerażającą intensywnością na macie. Jego pojedynki z rywalami takimi jak Cavernario pozostawiały ringi zalane krwią, ustanawiając wizualny, dramatyczny ton, który wyróżniał meksykańskie walki na tle suchych amerykańskich pokazów catch-wrestlingu tamtej dekady.

Był też Ray Mendoza, były bokser z Meksyku, którego brutalne kopnięcia i uderzenia nogami brzmiały jak strzały odbijające się echem od ścian areny Coliseo. Mendoza doczekał się pięciu synów, którzy utworzyli Los Villanos – jedną z najbardziej brutalnych dynastii w historii lucha libre. Oglądając materiały z lat 60., zdajesz sobie sprawę, że ci starzy meksykańscy wrestlerzy nie wykonywali zsynchronizowanej gimnastyki. bili się ze sobą na śmierć i życie przez dwadzieścia minut bez przerwy, zamieniając proste dźwignie w publiczne męczarnie.

Właśnie w tamtym okresie maski zaczęły nabierać świętej wagi. Luchador bez maski musiał polegać wyłącznie na złowrogiej mimice, natomiast maskowani meksykańscy wrestlerzy nosili w sobie mistyczną aurę przodków. Jak wyjaśniono w tym głębokim opracowaniu na temat znaczenia masek w lucha libre, przegrana w walce o zakład (lucha de apuestas), w której postawiono maskę przeciwko masce lub włosom, była uważana za trwałą porażkę duchową, która często na zawsze niszczyła zawodnika ekonomicznie.

Maskowani meksykańscy wrestlerzy z boomu lat 90.: Rey Mysterio i nie tylko

Na początku lat 90. lucha libre stanęła przed twórczym rozdrożem. Tradycyjny styl walki w parterze zaczął wydawać się archaiczny dla młodszych dzieci w Meksyku i Tijuanie. Antonio Peña odszedł z CMLL, by w 1992 roku założyć Asistencia Asesoría y Administración, powszechnie znaną jako AAA. Peña wprowadził neonowe show, ogłuszającą muzykę rockową, wrestlerów karłów i ekstremalne tempo. Z tej mieszanki pogranicza wyłonił się Rey Mysterio Jr.

Mysterio, szkolony przez swojego wuja Rey Misterio Sr. w dusznej siłowni w Tijuanie, mierzył zaledwie 160 cm wzrostu. W Stanach Zjednoczonych promotorzy pewnie by go wyśmiali. W Meksyku stał się ludzką armatnią kulą. Oglądanie Mysterio w 1994 roku było jak pierwszy raz w życiu widzieć kogoś, kto przeciwstawia się grawitacji. Odbijał się od lin, nad którymi inni ledwo mogli przeskoczyć, wymyślając powietrzne kontry, które pozostawiały doświadczonych wrestlerów w bezruchu.

Jego legendarne serie walk z Psicosisem, Juventud Guerrerą i Eddiem Guerrero całkowicie odmieniły sposób, w jaki cały świat postrzegał luchadora. Kiedy amerykańskie federacje, takie jak WCW, podpisały kontrakty z tymi zawodnikami w połowie lat 90., wystawiano ich w każdy poniedziałkowy wieczór w ogólnokrajowej telewizji kablowej. Amerykańscy widzowie byli oszołomieni. Ci maskowani meksykańscy fighterzy robili rzeczy, których nikt w Atlancie czy Nowym Jorku nie uważał za fizycznie możliwe, poruszając się trzy razy szybciej niż ciężcy jak Hulk Hogan.

• Kultowy pojedynek Halloween Havoc 1997: Rey Mysterio Jr. postawił swoją maskę przeciwko tytułowi Cruiserweight Eddiego Guerrero w Las Vegas, tworząc to, co wielu krytyków wciąż uważa za najdoskonalszą piętnastominutową walkę w historii telewizji.
• Wzlot Psicosisa: Noszący maskę przypominającą rogatego ptaka nocnego, przyniósł on widowiskowe, ryzykowne skoki z balkonów publiczności, która nigdy wcześniej nie była świadkiem takiego poziomu poświęcenia.
• Dziedzictwo Konnana: Często nazywany meksykańskim Hulkiem Hoganem, most pomiędzy arenami Meksyku a amerykańskimi pay-per-view, pomagając dziesiątkom młodszych luchadorów zdobyć lukratywne kontrakty zagraniczne.
• Tragedia odsłonięcia: Zarząd WCW zmusił kilku luchadorów, w tym Mysterio i Juventudę, do zdjęcia masek dla taniej oglądalności, akt, który tradycjonaliści meksykańscy uznali za akt wandalizmu kulturowego.

Técnicos kontra Rudos: Archetypy sławnych meksykańskich wrestlerów

Lucha libre upraszcza chaos codziennego życia do dwóch obozów. Jesteś albo técnico – bohaterem walczącym czysto, z honorem i widowiskowymi akrobacjami, albo rudo – łajdakiem oszukującym, ściągającym maski, używającym stalowych krzeseł i obrażającym sędziego. Kiedy odwiedzasz show w Arena México, publiczność dzieli się na pół. Rodziny z małymi dziećmi krzyczą na rzecz técnicos, podczas gdy taksówkarze i babcie w pierwszym rzędzie wykrzykują obelgi na rzecz rudos.

El Hijo del Santo dziedziczył krzyż technicznego bohatera swojego ojca z nieskazitelną gracją, ale nikt nie wzbudzał takiej czystej, radosnej nienawiści jak późniejszy Perro Aguayo. Aguayo miał czoło, które wyglądało jak wyschnięte koryto rzeki, całkowicie poprzecinane głębokimi bruzdami z dziesiątek lat cięć klingami. Był rudos, który kopał tak mocno, że zęby latały, i ciskał krzesłami w trzeci rząd. Kiedy jego syn, El Hijo del Perro Aguayo, w latach 2000. stworzył heelową stajnię Los Perros del Mal, przemienił nowoczesny hejt w coolową, rockandrollową młodzieżową rewoltę.

Z kolei mamy Atlatisa. Nosi tę samą niebiesko-białą maskę oceaniczną od 1983 roku. W Meksyku znany jest jako ostateczny łowca masek. Podczas gdy inne legendy traciły swoją tożsamość z wiekiem, Atlantis nieustannie stawiał swoją maskę na szali przeciwko innym gwiazdom i wygrywał każdą walkę. W 2000 roku odsłonił Villano III w pojedynku, który pozostaje jednym z najbardziej emocjonalnych w historii areny, a powtórzył ten wyczyn przeciwko Último Guerrero w 2014 roku.

Kontrast między tymi archetypami napędza melodramat. Técnico daje nadzieję, że zasady i przyzwoitość mogą zwyciężyć nad skorumpowanymi systemami. Rudo dowodzi, że oszustwo działa – przynajmniej do trzeciego upadku. To moralitet wystawiany cztery noce w tygodniu w dwudziestostopowym ringu otoczonym siatką.

Dlaczego sławni meksykańscy wrestlerzy ciągle odnawiają sport

Sport, który opiera się wyłącznie na nostalgii, prędzej czy później umrze, ale lucha libre nie chce zaniknąć. Lata 2000. przyniosły Mistico, atletycznego cudownego dziecka, które wywołało niespotykany wzrost frekwencji w Arena México. Kiedy Místico wchodził na ring, zalany białym światłem przy dźwiękach bijących dzwonów kościelnych, nastolatkowie krzyczeli tak głośno, że wibrowała betonowa podłoga. Udowodnił, że tradycyjny maskowany meksykański wrestler może wciąż być najpopularniejszym sportowcem w stolicy.

Dziś pochodnia została przekazana nowemu pokoleniu luchadorów meksykańskich. Bracia Penta El Zero Miedo i Rey Fénix, urodzeni w Ecatepec – jednym z najniebezpieczniejszych miast w stanie Meksyk – podbili światowe federacje takie jak AEW. Szkieletowy kamuflaż Penty, fraza Cero Miedo i brutalny chwyt łamiący rękę zamieniły go w międzynarodowe monstrum merchandisingowe. Tymczasem Fénix spaceruje po górnych linach ringu, jakby przechadzał się po miejskim parku.

• Dynastie nazwisk: Przekazanie nazwy wrestlingowej synowi lub siostrzeńcowi wymaga błogosławieństwa prawnego lub zdania testu ringowego; nazwy poprzedzone "Hijo de" wskazują na bezpośrednie pokrewieństwo, podczas gdy "El Nieto de" oznacza wnuka.
• Scena niezależna: Niezależne federacje takie jak IWRG w Naucalpan prezentują brutalne deathmatche, które utrzymują regionalną lucha w ryzach i niebezpieczeństwie z dala od kamer telewizji komercyjnej.
• Luchadoras: Gwiazdy kobiece takie jak Marcela, Faby Apache i Stephanie Vaquer obaliły stare męskie bariery, headlinując główne karty areny swoimi twardymi, światowej klasy walkami.
• Wpływ transgraniczny: Współcześni luchadorzy przeskakują płynnie między Tokio, Londynem, Chicago i Guadalajara, zapewniając, że meksykański styl pozostaje kręgosłupem nowoczesnego wrestlingu na świecie.

Nazwiska w lucha libre niosą ciężkie dziedzictwo. Kiedy wrestler przyjmuje nazwisko rodzinne, dziedziczy dwadzieścia lub trzydzieści lat fanów, którzy kochali lub nienawidzili jego poprzednika. Tworzy to nieprzerwany łańcuch żywej folklorystyki, którego inne ligi sportowe po prostu nie są w stanie powtórzyć.

Najczęściej zadawane pytania o sławnych meksykańskich wrestlerów

Moje zdanie

Jeśli znajdziesz się pewnego wtorkowego lub piątkowego wieczoru w Meksyku, odpuść sobie modne bary na dachach w Roma Norte na kilka godzin. Kup bilet w kasie Arena México, weź ogromny plastikowy kubek piwa z beczki i obserwuj, jak wrestlerzy latają. Nie ma znaczenia, czy na co dzień śledzisz wrestling zawodowy, czy uważasz całą koncepcję za absurdalną. Kiedy tłum zaczyna uderzać w metalowe barierki, a maskowany mężczyzna w szmaragdowych trykotach leci w kierunku trzeciego rzędu, zrozumiesz, dlaczego ci zawodnicy są czczeni niczym królowie. Nie ma niczego innego na świecie, co byłoby choć w połowie podobne.

Czytaj więcej o lucha libre mexico city.